ՀՀ երկրորդ նախագահ, «Հայաստան» դաշինքի վարչապետի թեկնածու Ռոբերտ Քոչարյանը՝ Մեղրիում լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ, անդրադարձել է մի շարք կարևոր հարցերի՝ սկսած արցախահայության վերադառնալու իրավունքից մինչև երկրի տարածքային ամբողջականության պաշտպանությունը։
Իմ կարծիքով, արցախցիների վերադարձը իրենց հայրենիք՝ Արցախ, իրատեսական է, սակայն պետք է ապահովել անվտանգ և երաշխավորված վերադարձ։ Այս հարցը, իմ համոզմամբ, կոնֆլիկտածին չէ և պետք է դիտարկել առանձին՝ 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման հետ կապ չունենալով։ Ի վերջո, դա Միջազգային դատարանի որոշումն է, նաև Եվրոպական դատարանի հայտարարությունն է։ Իսկ բանակցային գործընթացում այս հարցը, ընդհակառակը, կամրապնդի Հայաստանի դիրքերը։
Այս հարցում պետք է հստակ դիրքորոշում ունենալ։ Դժվար է պայքարել դրա դեմ։ Օրինակ, Ադրբեջանի համար դա դժվար կլինի, նրանք պետք է բացատրեն՝ «ինչու՞»։
Ես հակադրում եմ իմ դիրքորոշումը իշխող իշխանությունների մոտեցմանը՝ անդրադառնալով ադրբեջանական իշխանությունների կողմից առաջարկվող «300 հազար ադրբեջանցիների Հայաստան վերադառնալու» գաղափարին։ Այն անընդունելի է և Հայաստանի ազգային շահերին չի համապատասխանում։
Նախ, վիճակագրական տվյալներով՝ Հայաստանում բնակվել է մոտ 160 հազար ադրբեջանցի, այլ ոչ թե 300 հազար։ Երկրորդ՝ Ալիևի նարատիվը, որը կրկնում է Նիկոլ Փաշինյանը, թե արցախցիների՝ հայրենիք վերադառնալու իրավունքի հարցը պետք է կապել ադրբեջանցիների՝ Հայաստան վերադառնալու հետ, արմատապես ճիշտ չէ։ Այս մոտեցումը հակասում է պատմական իրականությանը, քանի որ ադրբեջանցիների մեծ մասը Հայաստանից դուրս է եկել պետական փոխանակման ծրագրերի շրջանակներում։
Այսպիսով, իշխանությունները պետք է հստակ հասկանան, որ արցախցիների վերադառնալու իրավունքը և ադրբեջանցիների՝ Հայաստան վերադառնալու հարցը երկու առանձին, իրարից անկախ հարցեր են։
Այնուհետև ես անդրադարձա նաև մեկ այլ կարևոր հարցի՝ Հայաստանի տարածքային ամբողջականության պաշտպանությանը։ Իմ կարծիքով, իշխանությունների մոտեցման մեջ այս հարցի նկատմամբ բացակայում է հստակություն և վստահություն։ Անհասկանալի GPS- տվյալների հիման վրա Գորիս-Կապան ճանապարհահատվածի փոխանցումը և խոսակցությունները, որոնք վերաբերում են նաև Տիգրանակերտի հանձնմանը՝ առանց որևէ լուրջ փաստաթղթային հիմնավորման, ցույց են տալիս, որ այդ մարդիկ հողի նկատմամբ չունեն այն վերաբերմունքը, որը պետք է ունենան երկրի ղեկավարները։
Բոլոր երկրների սահմանադրություններում ասվում է տարածքային ամբողջականության մասին, այսինքն, տարածք, որտեղ ապրում է այդ ժողովուրդը։ Եվ իշխանությունները պարտավոր են պաշտպանել այդ սկզբունքը։ Բայց նրանք դա չեն հասկանում։ Կասկած չկա, որ այստեղ մենք բախվելու ենք բոլորովին հակառակ մոտեցման։
