Իմ վերջին հարցազրույցի ընթացքում, որը հեռարձակվել է «Մեծ քաղաքականություն» փոդքասթի հարթակում, ես անդրադարձել եմ Հայաստանի տնտեսական իրողություններին և Եվրասիական տնտեսական միությունից (ԵԱՏՄ) հնարավոր դուրս գալու հարցին։
Առաջին հերթին, պետք է հստակեցնեմ, որ ԵԱՏՄ-ից դուրս գալը Ռուսաստանի համար ոչ միայն չի նկատվի, այլև կլինի ոչ ոքի չնկատվող իրադարձություն։ Ինչու՞։ Որովհետև Ռուսաստանի հետ մեր երկրի արտաքին առևտրի ծավալները, որոնք կազմում են մեր արտաքին առևտրի 35-40%-ը, իսկ հաշվի առնելով նաև այն գործարքները, որոնք իրականացվում են պատժամիջոցների շրջանցման միջոցով, մոտ 60%, Ռուսաստանի համար կազմում են ընդամենը 0.5-0.7%։ Այսպիսով, Հայաստանի դուրս գալը ԵԱՏՄ-ից ռուսական տնտեսության վրա ոչ մի զգալի ազդեցություն չի ունենա։
Սակայն Հայաստանի համար դա կլինի իսկական տնտեսական աղետ։ Երկրի բնակիչների 80%-ի բարեկեցությունը որոշ չափով կախված է Ռուսաստանի հետ առևտրային և տնտեսական կապերից։ Ուստի, երկրի ղեկավարը պետք է գործի այնպես, որ իր արտաքին քաղաքականությունը համահունչ լինի երկրի տնտեսական շահերին։ Եթե Հայաստանը խզում է այս կապերը, դա հարված է հարյուր հազարավոր քաղաքացիների բարեկեցությանը։
Շատերը հաճախ նշում են ԵՄ-ի հետ արտահանման հեռանկարները։ Սակայն իրականությունը այն է, որ մեր արտադրանքի չնչին մասը գնում է Եվրոպա։ Գյուղատնտեսական արտադրանքի 1%-ից պակասը, գինու մոտ 3-5%-ը և կոնյակի մոտ 3%-ը։ Իսկ մեր գինու, կոնյակի և ջերմոցային արտադրանքի 100%-ը գնվում է Ռուսաստանում։ Ուստի, մենք պետք է հասկանանք, որ մենք «արջին» չենք պետք գրգռի, քանի որ նրա հակահարվածը կարող է մեր երկիրը փլուզման առաջ կանգնեցնել։
Այս ամենի ֆոնին, ես կոչ եմ անում գյուղատնտեսությամբ և ջերմոցային տնտեսություններով զբաղվող բոլոր անձանց՝ մտածելու ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու քաղաքականության հետևանքների մասին և գնահատելու իրենց ռիսկերը։
Ես ոչ ոքի չեմ կոչում դառնալ Եվրոպայի թշնամի։ Պարզապես պետք է հասկանալ, որ մենք կարող ենք գումար վաստակել Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների միջոցով և այն ծախսել Եվրոպայում։ Ի վերջո, ամեն տարի մեր երկրից 100,000-ից 200,000 հայ է մեկնում Ռուսաստան սեզոնային աշխատանքի։ Եթե Ռուսաստանը հանկարծ փակի սահմանը նրանց համար, ո՞վ կտա այդ մարդկանց աշխատանքը։ Արդյո՞ք նրանք կգնան Եվրոպա։
Վերջում, ես պետք է նշեմ, որ սխալ է այն կարծիքը, թե մինչ Հայաստանում հակառուսական տրամադրություններ են առաջանում, Ռուսաստանում հակահայատյաց տրամադրություններ չեն բորբոքվում։ Այս երկու երևույթները միմյանց հետ են փոխկապակցված և կարող են ունենալ ծանր հետևանքներ մեր երկրի համար։
ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի տվյալներով՝ 2025 թվականին Հայաստանի և ԵԱՏՄ երկրների միջև առևտրաշրջանառությունը նվազել է 36.9%-ով՝ հասնելով 8 միլիարդ դոլարի։ Արտահանումը նվազել է 5%-ով, իսկ ներմուծումը՝ 48.5%-ով։ Այս ցուցանիշները հստակ ցույց են տալիս, թե որքանով է մեր տնտեսությունը կախված ԵԱՏՄ-ից։
