Հայաստանի Վճռաբեկ դատարանը մերժել է Գլխավոր դատախազ Աննա Վարդապետյանի բողոքը, որը վերաբերում էր Հայ Առաքելական Եկեղեցու (ՀԱԵ) Արագածոտնի թեմի հոգևորականների ձերբակալման, փաստաբանների գործունեությանը խոչընդոտելու և թեմի առաջնորդ Մկրտիչ եպիսկոս Պրոշյանի գտնվելու վայրի մասին տեղեկատվությունները թաքցնելու գործին։ Այս մասին հայտնում է փաստաբան Արա Զոհրաբյանը։
Ինչպես ես նշել եմ, իմ դիմումի հիման վրա սկզբնական փուլում քննիչը քրեական գործ չէր հարուցել, իսկ դատախազը, մերժելով բողոքը, հաստատել էր այդ որոշումը։ Այնուհետև Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանը՝ դատավոր Տաթևիկ Մուրադյանի նախագահությամբ, բավարարել էր ներկայացված բողոքը և պարտավորեցրել վարույթն իրականացնող մարմնին կայացնել դատավարական որոշում՝ դիմումատուի իրավունքների խախտումները վերացնելու նպատակով, այսինքն՝ իմ դիմումի հիման վրա քրեական գործ նախաձեռնելու համար։
Այս որոշումը դատախազը բողոքարկել էր Վերաքննիչ քրեական դատարան, որը ևս մերժել էր բողոքը։ Դրանից հետո գլխավոր դատախազը դիմել էր Վճռաբեկ դատարան։
Վճռաբեկ դատարանը, քննարկելով գործը, որոշեց Գլխավոր դատախազի բողոքը քննության չընդունել։ Ըստ իմ տեղեկացման՝ դատարանը հստակեցրել է մի քանի կարևոր հարց։
Առաջինը՝ դատարանը հայտարարել է, որ Հայաստանի Քրեական օրենսգրքի 491-րդ հոդվածի համաձայն՝ փաստաբանին ազատությունից զրկելու վայր մուտք գործելն արգելելը, որպեսզի նա կարողանա հանդիպել իր վստահորդին, անօրինական է։ Դատարանը նշել է, որ նախաքննական մարմինները և դատախազությունը այս նորմը մեկնաբանել են նեղ իմաստով՝ պնդելով, որ ազատությունից զրկելու վայր են հանդիսանում միայն քրեակատարողական հիմնարկները կամ ձերբակալվածների պահման վայրերը։
Երկրորդ կարևոր դիրքորոշումը վերաբերում էր այն փաստին, որ անձը փաստացիորեն զրկված է եղել ազատությունից՝ անկախ իր կարգավիճակից։ Դատարանը եզրակացրել է, որ հանցագործության մասին հաղորդումը պարունակում է տվյալներ այն մասին, որ հոգևորականներին «բերման են ենթարկվել» ՀՀ Քննչական կոմիտեի համապատասխան ստորաբաժանում, այսինքն՝ հարցաքննության են տարել՝ ոչ իրենց կամքով։ Հետևաբար, դատարանը նշել է, որ տվյալ դեպքում ՀՀ ՔԿ համապատասխան ստորաբաժանումը կարող է դիտարկվել որպես ազատությունից զրկելու վայր։
Ես նաև նշել եմ, որ դատարանն արձանագրել է, որ հաղորդման մեջ նշված էր փաստաբաններին՝ Արմինե Ֆանյանին, Մարինե Ֆարմանյանին և Շուշանիկ Հարությունյանին, մուտքը նույն ստորաբաժանում արգելելու փաստը։ Դատարանը հարց է տվել, թե ինչպես է նախաքննության մարմինը կարողացել այդքան սեղմ ժամկետում եզրակացնել, որ հաղորդումը չի պարունակում որևէ փաստական տվյալ։
Վճռաբեկ դատարանը նաև նշել է, որ հաղորդումը պարունակում էր տեղեկությունների բացակայության մասին՝ անձի գտնվելու վայրի և կարգավիճակի վերաբերյալ, ինչը հնարավոր է դարձել պարզել միայն Հայաստանի Մարդու իրավունքների պաշտպանի աշխատակազմի միջամտության արդյունքում։ Ըստ դատարանի՝ այս տեղեկությունները հավաստիության ստուգման ենթակա են և պահանջում են քրեական վարույթի նախաձեռնում։
Հիշեցնենք, որ հոկտեմբերի 15-ին իրավապահ մարմինների աշխատակիցները ձերբակալել էին 13 հոգևորականի, այդ թվում՝ Արագածոտնի թեմի առաջնորդ Մկրտիչ եպիսկոս Պրոշյանին, և երեք աշխարհականի։ Ձերբակալվածներից երեքի, այդ թվում՝ եպիսկոպոսի նկատմամբ նախաձեռնվել էր քրեական հետապնդում։ Մկրտիչ Պրոշյանը Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Երկրորդի եղբորորդին է։
