Հայաստանը նոր ատոմային էլեկտրակայան կառուցելու հարցում կարող է շահագրգռված լինել Չինաստանի առաջարկներով, որոնք, ըստ «Մեր ձեւով» շարժման անդամ Ռոբերտ Կադարյանի, շատ ավելի էժան են, քան ԱՄՆ-ի առաջարկվող տարբերակները։
Ինչպես ես նշել եմ, մայիսին Նարեկ Կարապետյանի հետ միասին այցելել ենք Չինաստան և հանդիպումներ ունեցել երկու հզոր կորպորացիաների ղեկավարության հետ՝ China Energy-ի, որը Fortune 500-ի ցանկում զբաղեցնում է 76-րդ տեղը, և China General Nuclear Power Group-ի, որը ապահովում է Չինաստանի ատոմային էլեկտրակայանների գեներացիայի 50%-ը։ Այդ ընթացքում քննարկվել են տարաշարջանային մի շարք նախագծեր, այդ թվում՝ Հայաստանում նոր ատոմային էլեկտրակայանի շինարարությունը։
Մեր խոսակցությունների ընթացքում Չինաստանի գործընկերները գնահատել են 1000 ՄՎտ հզորությամբ նոր ԱԷԿ-ի կառուցումը մոտ 2 միլիարդ ԱՄՆ դոլարով։ Այսպիսով, նախագիծը, հաշվի առնելով Հայաստանի լոգիստիկ դժվարությունները, կարող է թանկանալ մոտ 10%-ով։
Սակայն այս շաբաթ հայտնի է դարձել, որ ԱՄՆ-ն Հայաստանին առաջարկում է կառուցել նոր մոդուլային ատոմակայան, որի նախադեպը աշխարհում դեռ չկա։ Այս նախագծի սկզբնական արժեքը գնահատվում է 5 միլիարդ ԱՄՆ դոլար, ինչը 2 անգամ թանկ է և 2 անգամ փոքր հզորությամբ (460 ՄՎտ)։
Այս համեմատությունը ևս մեկ անգամ ցույց է տալիս Չինաստանի աշխարհային էներգետիկայի ոլորտում ունեցած դերը։ Չինաստանն այժմ կառուցում է 28 նոր ռեակտորներ, ինչը մոտավորապես հավասար է մնացած բոլոր երկրներում կառուցվող ռեակտորների քանակին, իսկ ԱՄՆ-ում ընթացող շինարարությունները ժամանակավորապես դադարեցված են։
Հիշեցնենք, որ Հայաստանի իշխանությունների պնդումների համաձայն, ատոմային բլոկների վերաբերյալ ներկայումս ուսումնասիրվում են հինգ երկրների առաջարկները՝ Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի, Չինաստանի, Հարավային Կորեայի և Ֆրանսիայի։ Ըստ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարության՝ գործող ԱԷԿ-ը կարող է շահագործվել մինչև 2046 թվականը, ինչը կարող է նշանակել, որ նոր կայանի հարցը հետաձգվում է։
